ค่าสายตาบนใบตรวจ อ่านยังไง? SPH, CYL, AXIS, ADD, PD คืออะไร
4 มีนาคม 2568 • โดยทีม ชิค ออฟติค
ใบตรวจค่าสายตา (Eye Prescription) คือเอกสารที่ออกโดยจักษุแพทย์หรือนักทัศนมาตร ระบุค่าสายตาเป็นตัวย่อ ได้แก่ SPH, CYL, AXIS, ADD และ PD แต่ละค่ามีความหมายและบทบาทต่างกันในการตัดเลนส์แว่นตาให้ถูกต้อง การอ่านและเข้าใจค่าเหล่านี้ได้เองจะช่วยให้คุณสื่อสารกับร้านแว่นได้ดีขึ้น และเลือกเลนส์ได้เหมาะสมกับการใช้งานจริง
กำลังเลนส์หลักที่ใช้แก้ปัญหาสายตาสั้นหรือสายตายาว ค่าลบ (-) = สายตาสั้น ค่าบวก (+) = สายตายาว ยิ่งตัวเลขสูง เลนส์ยิ่งหนา
เช่น SPH -2.50 = สายตาสั้น 250
บอกระดับความเอียงของกระจกตา ถ้าช่อง CYL ว่างหรือเป็น 0 แปลว่าไม่มีสายตาเอียง ถ้ามีค่า (มักเป็นลบ) แปลว่ามีสายตาเอียงร่วมด้วย
เช่น CYL -0.75 = มีสายตาเอียง 75
บอกทิศทางของสายตาเอียง มีค่า 1–180 องศา ใช้คู่กับ CYL เสมอ ถ้าไม่มี CYL จะไม่มีค่า AXIS
เช่น AXIS 90 = เอียงในแนวตั้ง
พบในใบตรวจของผู้ที่ใช้เลนส์โปรเกรสซีฟหรือเลนส์สำหรับสายตาแก่ ADD คือกำลังเลนส์ที่เพิ่มขึ้นสำหรับการมองระยะใกล้ มักมีค่า +1.00 ถึง +3.00
เช่น ADD +2.00 = เพิ่มกำลังมองใกล้ 200
ระยะห่างระหว่างรูม่านตาทั้งสองข้าง วัดเป็นมิลลิเมตร ค่านี้สำคัญมากในการตัดเลนส์ให้จุดโฟกัสตรงกับดวงตา ค่าผิดทำให้ตาเมื่อย ปวดหัว มองไม่ชัด
เช่น PD 64 mm (หรือ 32/32 สำหรับแต่ละข้าง)
อ่านค่าบวก (+) และลบ (-) ยังไง?
สายตาสั้น (Myopia)
มองไกลไม่ชัด มองใกล้ชัดกว่า ค่า SPH จะเป็นลบ เช่น -1.00, -3.25 ยิ่งตัวเลขลบมาก สายตาสั้นมาก เลนส์จะเป็นทรงเว้า (บางตรงกลาง หนาที่ขอบ)
สายตายาว (Hyperopia)
มองใกล้ไม่ชัด มองไกลอาจยังชัดในคนอายุน้อย ค่า SPH จะเป็นบวก เช่น +1.00, +2.50 เลนส์จะเป็นทรงนูน (หนาตรงกลาง บางที่ขอบ)
ตัวอย่างใบตรวจค่าสายตา
| ตา | SPH | CYL | AXIS | ADD |
|---|---|---|---|---|
| OD (ตาขวา) | -2.00 | -0.50 | 180 | +2.00 |
| OS (ตาซ้าย) | -1.75 | -0.75 | 90 | +2.00 |
จากตัวอย่าง ตาขวา (OD) สายตาสั้น 200 เอียง 50 ที่องศา 180 และมีค่า ADD +2.00 สำหรับมองใกล้ ตาซ้าย (OS) สายตาสั้น 175 เอียง 75 ที่องศา 90 ADD เท่ากัน ค่า ADD ที่เท่ากันทั้งสองข้างเป็นเรื่องปกติสำหรับเลนส์โปรเกรสซีฟ
OD และ OS คืออะไร?
OD ย่อมาจากภาษาละติน Oculus Dexter หมายถึงตาขวา ส่วน OS ย่อมาจาก Oculus Sinister หมายถึงตาซ้าย บางใบตรวจอาจใช้ R (Right) และ L (Left) แทนก็ได้ ควรจำไว้เสมอเพื่อไม่ให้สับสนเวลาตัดเลนส์หรือสั่งซื้อออนไลน์
ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยเกี่ยวกับค่าสายตา
✗ความเชื่อ: ค่าสายตาสูง = แว่นต้องหนามาก
✓ความจริง: ปัจจุบันมีเลนส์ดัชนีสูง (High Index) เช่น 1.60, 1.67, 1.74 ที่ทำให้เลนส์บางลงมากแม้ค่าสายตาจะสูง เหมาะกับกรอบขนาดใหญ่หรือคนที่กังวลเรื่องความหนา
✗ความเชื่อ: ตรวจสายตาที่ร้านแว่นไม่แม่นเท่าโรงพยาบาล
✓ความจริง: ร้านแว่นที่มีนักทัศนมาตรมืออาชีพสามารถตรวจค่าสายตาได้อย่างแม่นยำ ความต่างอยู่ที่อุปกรณ์และประสบการณ์ ไม่ใช่สถานที่
✗ความเชื่อ: ค่าสายตาเท่ากัน = ใบตรวจเหมือนกัน
✓ความจริง: นอกจาก SPH, CYL, AXIS แล้ว ค่า PD ที่ต่างกันแม้เพียงเล็กน้อยทำให้ตัดเลนส์ได้ผลต่างกัน คนค่าสายตาเท่ากันแต่ PD ต่างกันต้องใช้เลนส์ต่างกัน
✗ความเชื่อ: ใส่แว่นแล้วค่าสายตาจะยิ่งเพิ่มขึ้น
✓ความจริง: การใส่แว่นที่ค่าถูกต้องไม่ทำให้ค่าสายตาเพิ่ม ในทางกลับกัน การไม่ใส่แว่นหรือใส่แว่นค่าผิดต่างหากที่อาจทำให้ตาทำงานหนักมากขึ้น
ควรตรวจสายตาเมื่อไหร่?
การตรวจสายตาสม่ำเสมอเป็นสิ่งสำคัญที่หลายคนมักมองข้าม ค่าสายตาที่เปลี่ยนแปลงโดยไม่รู้ตัวอาจส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและสุขภาพดวงตาในระยะยาว
สัญญาณที่ควรไปตรวจสายตาทันที
- มองไม่ชัดแบบกะทันหัน — ทั้งระยะใกล้และไกล โดยเฉพาะหากเกิดขึ้นฉับพลัน
- ปวดหัวบ่อยโดยไม่มีสาเหตุ — โดยเฉพาะบริเวณขมับหรือรอบดวงตา
- ตาเมื่อยผิดปกติ — แม้จะพักสายตาแล้วก็ยังรู้สึกล้า
- เห็นภาพซ้อนหรือเห็นรัศมีรอบแสง — อาจเป็นสัญญาณของปัญหาเลนส์ตาหรือความดันในตา
- แว่นตาปัจจุบันเกินอายุ 2 ปี — ค่าสายตาอาจเปลี่ยนแปลงโดยไม่รู้ตัว
ความถี่ในการตรวจสายตาที่แนะนำ
- เด็กอายุต่ำกว่า 18 ปี — ควรตรวจทุก 6 เดือน–1 ปี เพราะค่าสายตาเปลี่ยนเร็ว
- ผู้ใหญ่ทั่วไป — ตรวจทุก 1–2 ปี
- ผู้ที่ทำงานหน้าจอนาน — ตรวจทุก 1 ปี เพราะตาทำงานหนักกว่าปกติ
- ผู้มีอายุ 40 ปีขึ้นไป — ตรวจทุก 1 ปี เพราะเสี่ยงต่อสายตาแก่และต้อหิน
ต้องการตรวจค่าสายตาหรืออ่านใบตรวจไม่เข้าใจ? ทีมชิค ออฟติคพร้อมให้คำแนะนำและออกบริการถึงบ้าน
คำถามที่พบบ่อย
SPH ลบกับบวกต่างกันอย่างไร?+
SPH ที่เป็นค่าลบ (-) หมายถึงสายตาสั้น ต้องใช้เลนส์เว้าในการแก้ไข ส่วน SPH ที่เป็นค่าบวก (+) หมายถึงสายตายาว ต้องใช้เลนส์นูน ยิ่งตัวเลขมากยิ่งแสดงว่าค่าสายตาสูง
ค่า CYL และ AXIS คืออะไร?+
CYL (Cylinder) คือค่าสายตาเอียง บอกว่ากระจกตาโค้งไม่สม่ำเสมอมากแค่ไหน ส่วน AXIS คือองศาที่บอกทิศทางของความเอียง มีค่า 1–180 องศา ทั้งสองค่านี้ใช้คู่กันเสมอ
ADD ในใบตรวจสายตาคืออะไร?+
ADD คือกำลังเลนส์ที่เพิ่มขึ้นสำหรับการมองระยะใกล้ พบในใบตรวจของผู้ที่มีสายตาแก่หรือใช้เลนส์โปรเกรสซีฟ ค่า ADD มักอยู่ระหว่าง +1.00 ถึง +3.00
ค่า PD สำคัญแค่ไหน?+
PD (Pupillary Distance) คือระยะห่างระหว่างรูม่านตา สำคัญมากในการตัดเลนส์ให้จุดโฟกัสตรงกับดวงตา หากค่า PD ผิดแม้เพียง 1–2 มม. อาจทำให้ตาเมื่อยและปวดหัวได้
ควรตรวจสายตาบ่อยแค่ไหน?+
แนะนำให้ตรวจสายตาทุก 1–2 ปีสำหรับผู้ใหญ่ทั่วไป ทุก 1 ปีสำหรับคนทำงานหน้าจอหรือผู้อายุ 40 ปีขึ้นไป และทุก 6–12 เดือนสำหรับเด็ก นอกจากนี้ควรตรวจทันทีเมื่อมีอาการมองไม่ชัดหรือตาเมื่อยผิดปกติ
สนใจบริการ? ติดต่อเราได้เลย
ทีมงานพร้อมให้คำปรึกษาและนัดหมายเวลาที่สะดวกสำหรับคุณ บริการถึงบ้านและที่ทำงานทั่วพื้นที่บริการ